Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

نظر بر اینکه مراقبت پرستاری برای بیماران راه حل های منحصر به فرد و خلاقانه را می طلبد و این راه حل ها را نمی توان به وسیله آموزش کلیشه ای به دانشجویان آموخت و با توجه به اینکه هدف اصلی توسعه تفکر انتقادی در آموزش پرستاری، افزایش قدرت تصمیم گیری مستقل است و نظر به استفاده کم از رویکرد مبتنی بر شواهد در مطالعات پرستاری و اهمیت آن، این مطالعه با هدف تعیین تأثیر آموزش مبتنی بر شواهد بر تفکر انتقادی دانشجویان پرستاری زابل در سال 1393-1392 انجام شد .

روش مطالعه

این پژوهش به صورت نیمه تجربی )قبل و بعد از مداخله( با هدف تعیین تأثیر آموزش مبتنی بر شواهد بر تفکر انتقادی دانشجویان پرستاری انجام گردید، محیط پژوهش دانشکده پرستاری و مامایی زابل بود و جامعه پژوهش متشکل از 48 نفر از دانشجویان پرستاری سال سوم و چهارم بودند که با داشتن معیارهای ورود و رضایت از شرکت در پژوهش به روش سرشماری در مطالعه وارد شدند که تعداد 5 دانشجو در طی مراحل انجام پژوهش به دلیل عدم تمایل برای ادامه کار از مطالعه حذف شدند و پژوهش بر روی 43 دانشجوی پرستاری سال سوم و چهارم انجام شد. تحصیل در رشته پرستاری در سال سوم و چهارم از معیارهای ورود به مطالعه بود و از معیارهای خروج از مطالعه: عدم رضایت برای شرکت در کارگاه، عدم رضایت برای تکمیل پرسشنامه تفکر انتقادی و نقص در وارد کردن اطلاعات در پرسشنامه تفکر انتقادی را می توان بیان نمود. برای جمع آوری اطلاعات در این مطالعه از پرسشنامه دموگرافیک و پرسشنامه تفکر انتقادی کالیفرنیا فرم ب استفاده شد. اطلاعات دموگرافیک شامل )سن، جنس، ترم تحصیلی، معدل، محل سکونت، وضعیت بومی و غیر بومی بودن، شغل پدر، شاغل بودن مادر، سطح تحصیلات پدر و مادر( بود و برای ارزیابی مهارت های تفکر انتقادی از فرم ب آزمون مهارت های تفکر انتقادی کالیفرنیا استفاده شد. این آزمون شامل 34 سؤال چندگزینه ای )بین 4 تا 6 گزینه( با یک پاسخ صحیح بود که به هر پاسخ صحیح یک امتیاز تعلق می گرفت) 25(. این آزمون توسط انجمن فلسفه آمریکا و نظام دانشگاهی کالیفرنیا تدوین شده و با شرکت 405 دانشجوی پرستاری در دانشگاه علوم پزشکی تهران توسط خلیلی و همکاران روایی و پایائی آن محاسبه شده بود. ضریب اعتماد آزمون به روش همبستگی درونی و با استفاده از فرمول شماره 20 کدریچاردسون62/0بود. جهت تعیین اعتبار سازه آزمون مذکور ،پس از انجام تحلیل عامل روشهای همبستگی درونی و تفاوت های گروهی نیز استفاده گردید. تحلیل عاملی به روش مؤلفه های اصلی و چرخش واریماکس بر روی 32 آزمون نشان داد که آزمون از 5 عامل )تحلیل، ارزشیابی، استنباط، استدلال قیاسی و استقرایی( با چرخش 4/25% کل واریانس برخوردار بود) 26(. در ابتدای کار پژوهشگران پس از هماهنگی های لازم جهت اجراء به محیط پژوهش مراجعه کرده و پس از توضیح کار و کسب رضایت افراد شرکت کننده و اطمینان دادن به آنان در خصوص محرمانه ماندن اطلاعات پرسشنامه ها توسط آنان تکمیل گردید و در مرحله دوم برنامه آموزشی به صورت کارگاه پس از گروه بندی ارائه شد. تعداد دو جلسه کارگاه توسط یکی از اعضای هیئت علمی دانشکده پرستاری و مامایی زابل که در خصوص مبتنی بر شواهد تخصص کافی داشتند تشکیل گردید. توضیحاتی در خصوص: تعاریف پایه و اهمیت به کارگیری پرستاری مبتنی بر شواهد، اهداف اجرای پرستاری مبتنی بر شواهد، آشنایی با مراحل پرستاری مبتنی بر شواهد، آشنایی با شیوه انجام پرستاری مبتنی بر شواهد، رهنمودهای جستجوی شواهد و منابع پرستاری، برنامهریزی و تعیین بهترین شواهد پرستاری و استفاده از نتایج تحقیقات، تصمیمگیری بالینی و مداخلات پرستاری ،ارزشیابی برنامه و گزارش پرستاری، عناصر تصمیمگیری مبتنی بر شواهد و در نظر گرفتن یک سؤال بالینی PICOT،
PICOT: Population – Patient Problem/(
“Intervention/Comparison/Outcome/Time
مثال هایی از کاربرد مبتنی بر شواهد در پرستاری، مطالبی برای ارتقای تفکر انتقادی و ارتباط آن با پرستاری مبتنی بر شواهد در کارگاه ارائه شد. مدت زمان هر جلسه 60 تا 90 دقیقه بود و در مرحله آخرپس از اتمام 45 روز فاصله زمانی، پرسشنامه تفکر انتقادی کالیفرنیا مجدداً تکمیل شد. داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS ویرایش71 آنالیز شدند. از آمار توصیفی )توزیع فراوانی نسبی، میانگین و انحراف معیار( و آمار استنباطی جهت تجزیه وتحلیل داده ها استفاده شد. ابتدا توزیع نرمال داده ها توسط آزمون اسمیرنوکولموگرو محاسبه گردید و پس از اطمینان از نرمال بودن توزیع داده ها، مقایسه میانگین نمره تفکر انتقادی قبل و بعد از مداخله و مقایسه تغییرات میانگین برحسب متغیرهای مورد بررسی توسط آزمونهای t زوجی ،t مستقل و آزمون آنالیز واریانس یک طرفه انجام شد. در این مطالعه 05/0P≤ و ضریب اطمینان 95% در نظر گرفته شد.
یافته ها

آماره آزمون t paired بعد از مداخله قبل مداخله میانگین نمره
T df P انحراف معیار ± میانگین انحراف معیار ± میانگین 3.131
0.834
1.094
1.600
3.05
3.66 42
42
42
42
42
42 0.003
0.409
0.280
0.117
0.004
0.001 5.11 ± 1.60
3.18 ± 1.90

3.74 ±1.95
5.83 ± 1.95
5.13 ± 1.76
12.04 ± 3.25 4.04 ± 1.86
2.86 ± 1.08
3.39±1.07
5.25±2.28
4.13 ±1.83
10.30 ± 3.82 حیطه ارزشیابیحیطه تجزیه و تحلیلحیطه استنباط
حیطه استدلال قیاسیحیطه استدلال استقرایینمره کل تفکرانتقادی
جدول 1- مقایسه میانگین و انحراف معیار نمره تفکر انتقادی کل و حیطه های آن قبل و بعد از مداخله
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در بررسی مشخصات فردی واحدهای پژوهش از 34 دانشجوی مورد مطالعه 26 نفر) 5.06%( را دانشجویان دختر و 17 نفر )5.93%( را دانشجویان پسر تشکیل دادند .20نفر) 5.64%( از واحدهای پژوهش21 سال سن داشتند. کمترین فراوانی یک نفر) 3.2%( مربوط به سنین 23 و 25 سال و میانگین سنی دانشجویان 56/1±44/12 بود .35 نفر) 4.18%( دانشجویان شرکتکننده در مطالعه بومی و 8 نفر )6.81%( غیربومی بودند. محل سکونت بیشتر افراد 24 نفر) 8.55%( خوابگاه بود .26 نفر) 5.06%( از افراد مورد مطالعه را دانشجویان ترم 5 و 17نفر) 5.93%( را دانشجویان ترم 7 تشکیل دادند. بالاترین معدل 18.25 و کمترین معدل13.20 بود. در بین واحدهای مورد پژوهش میانگین کل معدل دانشجویان 1.08±16.04 بود. سطح تحصیلات مادر در مورد 35 نفر) 4.18%( زیر دیپلم بود .37 نفر) 68%( مادران واحدهای مورد پژوهش خانهدار بودند. سطح تحصیلات پدر در 02 نفر) 5.64%( از دانشجویان مورد پژوهش زیر دیپلم بود. شغل پدر در 24 نفر) 8.55%( از واحدهای پژوهش آزاد بود. در بررسی تفکر انتقادی و حیطه های آن طبق نتایج به دست آمده از مطالعه میانگین نمره کل تفکر انتقادی دانشجویان قبل از مداخله 82/3±30/10 بود که بعد از مداخله به 25/3±04/12رسیده بود و بر اساس آزمون آماری) 100/0=t-paired )P معنی دار بود. بررسی حیطه هایتفکر انتقادی به طور جداگانه نشان داد که نمره حیطه های ارزشیابی ،تجزیه و تحلیل، استنباط، استدلال استقرایی و استدلال قیاسی بعد از مداخله افزایش داشت که تنها در حیطه های ارزشیابی)300/0=P( و استدلال استقرایی) 400/0=P( معنی دار بود )جدول شماره 1(. تغییرات میانگین حیطه استدلال قیاسی بر اساس متغیر جنسیت معنیدار بوده) 710/0=P( طوری که تغییرات میانگین نمره تفکرانتقادی در حیطه استدلال قیاسی در دانشجویان پسر) 0.64±46.1( بود که بیشتر از دانشجویان دختر بود ولی سایر حیطههای تفکر انتقادی معنیدار نبوده است. تغییرات حیطههای مختلف تفکر انتقادی نشان داد که حیطه استنباط) 210/0=P(، استدلال قیاسی )300/0=P( و همچنین نمره کل تفکر انتقادی) 010/0=P( دانشجویان برحسب متغیر بومی یا غیربومی بودن طبق نتایج آزمون آماری تی مستقل معنیدار بود که بیشترین تغییرات میانگین در حیطه استنباط) 0.28±2.10( و استدلال قیاسی) 0.08±2.00( مربوط به دانشجویان بومی بود. تغییرات نمره کل تفکر انتقادی دانشجویان برحسب ترم تحصیلی قبل و بعد از مداخله معنیدار بود ) 03/0=P( که بیشترین تغییرات نمره کل تفکر انتقادی مربوط به دانشجویان سال چهارم بود. مطابق نتایج آزمون ANOVA تغییرات حیطه ارزشیابی بر اساس متغیر سطح تحصیلات مادر معنی دار بوده )20/0=P( و نتیجه آزمون Tukey متعاقب آنالیز واریانس یک طرفه نشان داد این سطح معنی داری متعلق به سطح تحصیلات زیر دیپلم با دیپلم با میانگین 1±45/2 و) 04/0=P( بود. طبق یافته های مطالعه هیچکدام از حیطههای تفکر انتقادی بر اساس آزمون تی مستقل و متغیرهای محل سکونت و شاغل بودن مادر معنی دار نبود .آزمون ANOVA تغییرات میانگین نمره تفکر انتقادی دانشجویان با شاخص هایی چون سطح تحصیلات پدر و شغل پدر را در حیطه- های مختلف تفکر انتقادی معنیدار نشان نداد .
3064315179381

بحث
این مطالعه با هدف تعیین تأثیر آموزش مبتنی بر شواهد بر تفکر انتقادی دانشجویان پرستاری در سال 1392-1393 انجام گردید. یافته های این پژوهش نشان دهنده پائین بودن میانگین نمره کل تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری در قبل از مداخله 3/82)±30/10( بود که این یافته با نتایج مطالعات اطهری و همکاران) 1388(، اسلامی و معارفی) 1389( همخوانی داشت .
مطابق با متون بررسی شده پرورش مهارت تفکر در تقویت یادگیری عمیق و درک کامل موضوعات از اجزای مهم فرآیند آموزش است 19-20)( و روش های سنتی آموزش در پرورش تفکر انتقادی مؤثر نمی باشند و فقط انبوهی از اطلاعات و مفاهیم را به دانشجویان انتقال میدهند) 27(. طبق نتایج به دست آمده از این مطالعه میانگین نمره تفکر انتقادی دانشجویان قبل از برگزاری کارگاه آموزشی مبتنی بر شواهد 82/3±30/10 بود که 45 روز بعد از برگزاری کارگاه به 25/3±04/12 ارتقاء یافته بود)0/001<P(. در این پژوهش کارگاه آموزش مبتنی بر شواهد به شکل مؤثری بر توانایی ارزیابی نقادانهدانشجویان پرستاری تأثیرگذار بوده است که می توان گفت چون ارتقاء مهارتهای تفکر انتقادی عملی است آگاهانه که قابل آموزش و یاد گرفتنی است و تغییر در سطح درک و تجزیه و تحلیل اطلاعات و تغییر در چارچوب فکری امکانپذیر می باشد. برای فراهم آوردن بهترین خدمات برای مددجویان پرستاری باید توانایی به دست آوردن ،ارزیابی و استفاده از بهترین شواهد موجود در مورد هر بیمار خاص و موقعیت بالینی وجود داشته باشد. نتایج حاصله از این پژوهش با مطالعه خلیلی و همکاران) 1381( با عنوان مقایسه دو روش آموزش کلاسیک و مبتنی بر استراتژی های تفکر انتقادی بر یادگیری پایدار دانشجویان پرستاری هم سو می باشد. خلیلی و همکاران نشان دادند دانشجویان در دوره آموزش به روش مبتنی بر شواهد موفق به کسب نمرات بالاتری در آزمون پایان دوره و در آزمون مجدد این دوره در مقایسه با دوره آموزش به روش کلاسیک شده بودند که نشانگر فراگیری بهتر مطالب در این دوره و اثرات مطلوب تر آموزش مبتنی بر شواهد بر یادگیری و یادآوری مطالب یا به عبارت دیگر یادگیری پایدار بود) 28(. پاریاد و همکاران) 2011( در مطالعه ای با عنوان ارتباط تفکر انتقادی و تصمیم گیری بالینی در دانشجویان پرستاری نشان دادند بیشترین میانگین نمرات اخذ شده واحدها به ترتیب در استدلال قیاسی، استدلال استقرایی، ارزیابی، استنباط و تجزیه و تحلیل بود 29)( که این یافته مطالعه آنان با نتایج پژوهش حاضر همخوانی دارد .نتایج مطالعه مکینلی Mckinley و همکاران) 2003( نیزهم سو با مطالعه حاضر است وی در مطالعه خود نشان داد که مراقبت مبتنی بر شواهد بر مهارت تفکر انتقادی تأثیرگذار است) 30(. جلالی نیا و همکاران) 2011( نیز بیان کردند که روش آموزش مبتنی بر شواهد می تواند به عنوان مکمل آموزش برای دانشجویان رشته پرستاری استفاده شود) 31(. تأثیرگذاری آموزش مبتنی بر شواهد همانگونه که در این مطالعه به دست آمد هم سو و هم جهت با نتایج مطالعه مادرشاهیان و همکاران) 2012( میباشد که تأثیر آموزش بالینی به روش مبتنی بر شواهد را بر کیفیت مراقبت از بیماران و رضایت آنان مورد بررسی قرار داده بودند) 32(. نتایج مطالعه جودت و همکاران 1392)( که با هدف تعیین تأثیر برنامه آموزش نقشه مفهومی برتفکر انتقادی و تصمیم گیری بالینی پرستاران بخشهای ویژه نوزادانانجام شده بود هم نشان دهنده افزایش معنی دار تفکر انتقادی و پنج بعد مهارت های شناختی تفکر انتقادی )ارزشیابی، تجزیه و تحلیل ،استنباط، استدلال استقرایی، استدلال قیاسی( به دنبال آموزش و به کارگیری نقشه مفهومی بود) 33( همانگونه که در پژوهش حاضر نیز این افزایش در پنج بعد مهارتهای شناختی تفکر انتقادی به چشممی خورد اما تنها در ابعاد ارزشیابی و استدلال استقرایی معنی دار بودند؛ دلیل عدم معنی داری سایر حیطه های تفکر انتقادی می تواند به این علت باشد که شاید نیاز به مدت زمان بیشتری از آموزش احساس می شود. در این پژوهش بین جنسیت و میانگین نمره کل تفکر انتقادی واحدهای پژوهش تفاوت معنادار مشاهده نشد که از این جهت هم راستا با مطالعه بابامحمدی و خلیلی)1380( و مطالعه ماسوری) 1390( است که آنان نیز عدم وجود ارتباط معنادار را نشان دادند) 35،34( اما در پژوهش حاضر تنها حیطه استدلال قیاسی بر حسب متغیر جنسیت تفاوت معناداری را نشان داد) 0/017P<(. بین میانگین نمره کل تفکر انتقادی و ترم تحصیلی ارتباط معنی دار وجود داشت به طوری که دانشجویان ترم 7 نمره بالاتری نسبت به دانشجویان ترم 5 کسب کرده بودند) 03/0=P( که این یافته مشابه نتیجه مطالعه کرمان ساروی و همکاران) 1390( و همین طور بابامحمدی و همکاران) 1389( بود که ارتباط معنادار بین ترم تحصیلی و نمره تفکر انتقادی را نشان دادند) 37،36(. اما با نتیجه مطالعه اسلامی اکبر و همکاران) 1383( مغایر بود؛ اسلامی اکبر و همکاران معتقد بودند بین میانگین امتیازهای توانایی تفکر انتقادی دانشجویان ترم های اول و آخر تفاوت معنادار وجود نداشت) 18(. در پژوهش حاضر دلیل بالاتر بودن نمرات تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری ترم 7 نسبت به ترم 5 می تواند به این علت باشد که تغییر در سطح درک و تجزیه و تحلیل و تفسیر داده ها عملی بطئی است و نیاز به زمان، آموزش و تجربه در رشته مربوطه دارد که در مورد دانشجویان سال های بالاتر صدق می کند .
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

لازم به ذکر می باشـد کـه از محـدودیت هـای پژوهش حاضر می توان به پیچیده بودن سؤالات پرسشنامه تفکر انتقادی کالیفرنیا از دیدگاه دانشجویان، اختصاص وقت بیشتر جهت تکمیل پرسشنامه، عدم همکاری برخی از دانشجویان که منجر به ریزش پنج نفر از آنان در طی مرحله دوم شد، مراجعات مکرر جهت دریافت پرسشنامه تکمیل شده اشاره نمود که پیشنهاد می گردد ابزاری جامع جهت سنجش تفکر انتقادی در میان دانشجویان پرستاری با توجه به اصول آموزش مبتنی بر شواهد طراحی گردد و با توجه به اهمیت موضوع و تعداد مطالعات اندک انجام شده در ایـن زمینـه پیشنهاد می گردد مطالعات بیشتری در دانشجویان به ویـژه دانــشجویان پرســتاری انجــام شــود و در مطالعات آتـی اهمیت پرستاری مبتنی بر شواهد بر یادگیری دانشجویان، رضایت، آگاهی و نگرش و سایر شاخص های آنان مورد توجه محققین قرار گیرد.
نتیجه گیری

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

360481109648

  • 1

پاسخ دهید