Instructor, Department of Psychology, Payame Noor University (PNU), Iran
* Corresponding author: Instructor, Department of nurses, Islamic Azad University of Dehagan, Iran. E-mail: Khani.ali32@yahoo.com

Received: 06 Nov 2016 Accepted: 07 Jun 2017
Abstract
Introduction: Empathy, spiritual intelligence and social responsibility are Factors affecting on expanding the quality of nursing services and can have a basic role on the patients’ rights. This study aimed to investigate the relationship between empathy and spiritual intelligence with nurses’ attitudes towards the rights of patients with mediation of social responsibility.
Methods: This descriptive-correlational study based on the structural model was conducted on 300 nurses in west Azerbaijan in 2016. Data gathering instruments included the Jefferson empathy scale, Salkovskis responsibility scale, King spiritual intelligence scale and the questionnaire of patients’ rights of Hoshmand et al. Data were analyzed using descriptive (frequency, percentage, mean, standard deviation) and inferential (Pearson correlation coefficient and Path analysis) statistics with SPSS and Amos-22 software.
Results: The results showed a significant direct effect of empathy (P = 0.04, r = 0.05), spiritual intelligence (P = 0.04, r = -0.19), and social responsibility (P = 0.001, r = 0.62) on nurses’ attitudes towards the rights of patients. The results also showed an indirect effect of empathy (P = 0. 05) and spiritual intelligence (P = 0. 03) on nurses’ attitudes towards the rights of patients with mediation of the social responsibility. Also, 40% of the variance of the nurses’ attitudes towards the rights of patients was determined using empathy, spiritual intelligence and responsibility.
Conclusions: It seems that increasing empathy, spiritual intelligence and responsibility can improve the nurses’ attitudes towards the rights of patients. In order to consider the rights of patients, it is recommended that necessary actions be performed in training empathy, spiritual intelligence and social responsibility among nurses.
Keywords: Empathy, Spiritual Intelligence, Social Responsibilities, Nurses, Attitude, Patient’s Right

© 2017 Iranian Nursing Scientific Association (INA)
94183-25243

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

نشریه آموزش پرستاری مقاله پژوهشی
خرداد و تیر 6931، دوره 1، شماره 2 06027-DOI: 10.21859/jne بررسی ارتباط همدلی و هوش معنوی با نگرش پرستاران نسبت به رعایت حقوق بیماران: نقش میانجی مسئولیت پذیری اجتماعی

اعظم محمودی 1،*، لطفعلی خانی 2، مظفر غفاری 3

مربی، گروه پرستاری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد دهاقان، دهاقان، ایران
دانشجوی دکتری، گروه جامعه شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد دهاقان، دهاقان، ایران
مربی، گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، ایران
* نویسنده مسئول: مربی گروه پرستاری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان، دهاقان، ایران. ایمیل:
khani.ali32@yahoo.com

تاریخ دریافت مقاله: 16/80/1341 تاریخ پذیرش مقاله: 17/83/1346
چکیده
مقدمه: همدلی و هوش معنوی و مسئولیت پذیری اجتماعی از عوامل تأثیر گذار در ارتقای کیفیت خدمات پرستاری است و میتوانند نقش اساسی در رعایت حقوق بیماران داشته باشند. هدف این مطالعه تعیین رابطه همدلی و هوش معنوی با نگرش پرستاران نسبت به رعایت حقوق بیماران با میانجگری مسئولیت پذیری اجتماعی میباشد.
روش کار: روش مطالعه، توصیفی- مقطعی مبتنی بر مدل ساختاریابی )Structural Model( بود. نمونه آماری 388 نفر از پرستاران علوم پزشکی استان آذربایجان غربی بودند که در سال 1341، به روش نمونهگیری خوشهای چند مرحلهای انتخاب شدند. برای جمعآوری اطلاعات از پرسشنامههای همدلی جفرسون، مسئولیت پذیری اجتماعی سالکوسکیس، هوش معنوی کینگ و مقیاس حقوق بیماران هوشمند و همکاران استفاده شد. دادههای به دست آمده از طریق آزمونهای آماری توصیفی )فراوانی، درصد فراوانی، میانگین، انحراف معیار(، ضریب همبستگی پیرسون و بوت استراپ Bootstrap و با استفاده از نرمافزارهای آماری 22-Spss و 22-Amos تجزیه و تحلیل شدند.
یافتهها: یافتهها نشان داد که اثر مستقیم متغیر همدلی )81/8 = r و 89/8 = P(، هوش معنوی )14/8- = r و 81/8 = P( و مسئولیت پذیری اجتماعی )62/8 = r و 881/8 = P( بر نگرش پرستاران نسبت به رعایت حقوق بیماران معنادار هست. اثر غیر مستقیم همدلی )81/8( و هوش معنوی )83/8( با میانجی گری مسئولیت پذیری اجتماعی معنادار است. در مجموع 98 درصد از واریانس متغیر نگرش به رعایت حقوق بیماران در پرستاران از طریق مدل پژوهش تبیین میشود.
نتیجه گیری: با توجه به یافتههای این مطالعه به نظر میرسد با افزایش همدلی، هوش معنوی و مسئولیت پذیری اجتماعی پرستاران میتوان نگرش پرستاران نسبت به رعایت حقوق بیماران را تقویت کرد. لذا برای رعایت حقوق بیماران، توصیه میشود که اقدامات لازم در خصوص آموزش همدلی، هوش معنوی و مسئولیت پذیری اجتماعی در بین پرستاران، انجام گردد.
کلیدواژهها: همدلی، هوش معنوی، مسئولیت پذیری اجتماعی، پرستاران، نگرش، حقوق بیماران
تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاری ایران محفوظ است.

مقدمه
94

آموزش منشور حقوق بیماران یکی از ارکان مهم آموزش پرستاری به حساب میآید. بهطوریکه آموزش منشور حقوق بیماران، هسته اصلی آموزش حرفهای پرستاری را تشکیل داده و در ایجاد هویت شغلی پرستاران نقش اساسی بازی میکند. مفهوم حقوق بیمار همان انتظاراتی است که فرد بیمار از مؤسسات خدمات درمانی دارد. یعنی هر بیمار، بدون در نظر گرفتن سن، جنس، نژاد و دیگر تفاوتها حق آگاهی، احترام، رازداری، حفظ حریم شخصی، دریافت مراقبت و درمان صحیح، محافظت و اعتراض را دارد )1, 2(. بیماران دارای حق و حقوق قانونی و شرعی بوده و در صورت رعایت نشدن موجبات خسران و پایمال شدن حقوق آنان و در مواردی سبب بدبینی و رسوایی نظام خدمات درمانی میشود )3(. با توجه به اهمیت حقوق بیماران، در ایران در سال1301 منشور حقوق بیماران توسط وزارت بهداشت تدوین و برای اجرابه سازمانهای ذیربط ابلاغ گردید و در سال 1300 نواقص آن موردبازبینی قرار گرفت محورهای پنجگانه این منشور عبارتند: 1( حقدریافت خدمات مطلوب 2( حق دریافت اطلاعات مطلوب و کافی 3( حق انتخاب و تصمیمگیری آزادانه در دریافت خدمات سلامت 9( حق احترام به حریم خصوصی بیمار و اصل رازداری 1( حق اعتراض و دسترسی به نظام کارآمد رسیدگی به شکایت )9(. حقوق بیماران میتواند جزء اساسی حقوق شهروندی باشد که در قالب آن دریافت کنندگان خدمات درمانی باید از آن آگاهی داشته باشند. در صورتی که بسیاری از بیماران در روند اقدامات درمانی مداخله نمیکنند و تعداد بیشتری از آنان از حق تصمیمگیری خود بیاطلاع هستند )1(. با وجود افزایش امکانات و خدمات درمانی، میزان اعتراض و شکایت بیماران رو به افزایش نهاده، این امر سبب اضطراب، افسردهگی و انزواطلبی بیماران شده است )6(. متاسفانه بعضی از پرستاران و کارکنان بهداشت و درمان کشور با توجه به حرفهای که دارند کمتر در قبال بیماران خود را مسئول قلمداد میکنند )7(. مطالعات زیادی در ایران در رابطه با تعیین میزان آگاهی بیماران و پرستاران از منشور حقوق بیمار انجام گرفته که تعدادی از این مطالعات نتیجهگیری کردهاند، این منشور در بین پرستاران و بیماران به خوبی شناخته نشده و اجرا نمیشود )0-18( از دلایل کاستی در رعایت حقوق بیماران از طرف ارائه دهندگان مراقبت سلامت میتوان به فقدان تعامل همدلانه با بیمار و چالشهای مربوط به برقراری ارتباط مرتبط با عواملی همچون هوش معنوی اشاره نمود .متغیر همدلی )Empathy( توانایی ارتباطی است که بیانگر درک معنی رفتارها، دغدغهها و دیدگاههای فرد دیگر همراه با توانایی ابراز آن میباشد )11(. همدلی مؤثرترین جزء یک ارتباط خوب است و در ایجاد ارتباط با دیگران، همدلی نقش بسیار مؤثر و تسریع کنندهای دارد در واقع همدلی راه میانبری را برای ایجاد ارتباط با دیگران فراهم میکند و افزون بر آن، کیفیت رابطه را نیز بهبود میبخشد )12(. درک همدلانه ،هسته اصلی تعامل بین پرستار و بیمار را تشکیل میدهد و موجب میشود پرستار توانایی درک شرایط بیمار و احساسات او را به منظور انجام مراقبتهای پرستاری داشته باشد )13(. Letizia و همکاران )2819( نشان دادند در مناطق شمال ایتالیا همدلی پرستاران نمایانگر افزایش رضایتمندی بیماران بود )19(. هوش معنوی به معنای مجموعهای از قابلیتهای فرد در ارتباط با حل مسائل وجودی، یافتن معنا و هدف در زندگی روزمره اطلاق میگردد )11, 16(. وجود هوش معنوی پرستاران را برای رویارویی با مشکلات و موقعیتهای تنشزا آماده میکند )17(. متغیر دیگری که میتواند با نگرش پرستاران نسبت به رعایت حقوق بیماران رابطه داشته باشد متغیر مسئولیتپذیری اجتماعی )وضعیت جوابگو بودن پرستار در برابر بیمار در قبال کارهای انجام شده( پرستاران است. پرستار مسئول، کسی است که وظیفه خود را به نحوه شایسته و عالی انجام میدهد )10, 14(. مطابق با آییننامه انجمن پرستاری کشور امریکا، مسئولیت پذیری و رعایت استانداردهای درمانی جز اساسی اخلاق حرفهای پرستاران میباشد و همواره به آموزش آن تاکید میشود )10(. مسئولیتپذیری اجتماعی از شاخصهای مهم اخلاق حرفهای پرستاران میباشد )28, 21(. پژوهش قاضی خانلو ثانی و فرزانگان) 1341( نشان داد که خدمات پرستاری
18
ارائه شده به بیماران نتوانسته است تأمین کننده خواستهها و انتظاراتبیماران باشد )22(. با وجود افزایش امکانات و خدمات درمانی نظیر طرح بیمه سلامت همگانی، میزان رضایت بیماران از خدمات درمانی و پرستاری در حد انتظار افزایش نیافته است که دلیل این امر میتواند عدم آگاهی پرستاران از حقوق بیماران، یا در صورت داشتن آگاهی، پایبندی ناکافی پرستاران به این امر حیاتی باشد)23(. با بازنگری ادبیات پژوهشی خارج از کشور و نظریههای موجود در این زمینه و سایر منابع، میتوان چنین استدلال کرد که بین همدلی، هوش معنوی و مسئولیت پذیری اجتماعی با نگرش پرستاران نسبت به رعایت حقوق بیماران رابطه وجود دارد)12, 22, 23(. از آنجایی که در داخل کشور تحقیق روشنی راجع به موضوع حاضر )عدم بررسی اثر مستقیم و غیر مستقیم متغیرهای هوش معنوی، همدلی و مسئولیت پذیری اجتماعی بر میزان متغیر وابسته بصورت معادلات ساختاری( صورت نگرفته. لذا اجرای چنین مطالعاتی میتواند باعث تقویت رشته جامعهشناسی پزشکی و پرستاری باشد. گذشته از این در فرایند درمان استفاده از نتایج تحقیقات، امکان درمان مطلوب، ارزان و به موقع برای بیماران را فراهم میسازد )23(، بنابراین پژوهش حاضر با هدف تعیین رابطه همدلی و هوش معنوی با نگرش پرستاران نسبت به رعایت حقوق بیماران با میانجگری مسئولیت پذیری اجتماعی انجام گرفت.
روشکار
روش پژوهش حاضر از نظر نحوه گردآوری اطلاعات توصیفی – مقطعی بود و نمونه آماری مطالعه حاضر با توجه به طرح پژوهش و تعداد متغیرها شامل 317 نفر از پرستاران بیمارستانهای استان آذربایجانغربی بودند و به علت گسترده بودن جامعه آماری از روش نمونه گیری خوشهای چند مرحلهای و با استفاده از فرمول =????

انتخاب شدند .از آنجا که در این پژوهش، روش مطالعه همبستگی بوده است، لذا با انجام یک مطالعه مقدماتی در بین 11 نفر از پرستاران، همبستگی بین متغیرهای پبش بین با متغیر ملاک
111/8 الی 288/8 مشاهده شد و با فرض خطای نوع اول و دوم به ترتیب برابر با 1 درصد و 28 درصد، حجم نمونه مورد نیاز، 317 نفر بدست آمد .برای گزینش اعضای نمونه، از بین 33 بیمارستان )33 خوشه( استان آذربایجان غربی، 7 خوشه یا بیمارستان )بیمارستان فاطمهزهرا میاندوآب، بیمارستان شهدای تکاب، بیمارستان انقلاب اسلامی بوکان، بیمارستان قدس ماکو، بیمارستان قمربنیهاشم خوی، بیمارستان امامخمینی و بیمارستان امام آذربایجان ارومیه( به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. بعد از بین پرستاران هر کدام از بیمارستان عباسی میاندوآب، بیمارستان قدس ماکو، بیمارستان قمر بنی هاشم خوی، بیمارستان امامخمینی ارومیه و بیمارستان امام رضا ارومیه 11 نفر به صورت تصادفی ساده انتخاب گردید و به علت کوچک بودن جامعه آماری بیمارستانهای شهدای تکاب 24 و انقلاب اسلامی بوکان 33 نفر به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. محققان در وقت کاری، محل کار پرستاران حاضر شدند بعد از جلب نظر و توجیه آنان اقدام به توزیع و جمع آوری پرسشنامهها و پاسخنامههای مربوط در همان زمان و مکان نمودند. در مدت چهار هفته تمامی دادهها گردآوری شدند. 17پرسشنامه به دلیل ناقص بودن و یا پاسخدهی توأم با بیدقتی کنارگذاشته شد و تحلیل نتایج بر روی 388 پرسشنامه باقیمانده انجام

  • 1

پاسخ دهید